Als dove of slechthorende werken met dove collega’s: het kan bij schoonmaakbedrijf Accent. Iedereen spreekt dezelfde taal. ‘Het is belangrijk dat je kunt communiceren.’
Aan de rand van Amsterdam- Sloten, in een groot kantorencomplex, maakt Schoonmaakbedrijf Accent de middelste verdiepingen schoon. Eigenaar en oprichter Marcel Voskuilen zit druk gebarend met werknemer Ingo in een glazen vergaderruimte. Accent is een bijzonder schoonmaakbedrijf, want nagenoeg alle werknemers zijn doof of slechthorend. Voskuilen gebaart naar Ingo dat hij eerst zal vertellen over het bedrijf en dat Ingo daarna aan het woord komt. Ingo knikt vriendelijk.
Mee opgegroeid
Marcel Voskuilen: ‘Als kind heb ik gebarentaal geleerd, want mijn beide ouders waren doof. Ik heb nooit op een cursus gezeten, ik ben er gewoon mee opgegroeid.’ In zijn hele leven komt Voskuilen veel dove mensen tegen en als hij een schoonmaakbedrijf begint, denkt hij: waarom zou ik niet met dove mensen gaan werken? ‘Zij hebben het moeilijker op de arbeidsmarkt,’ zegt Voskuilen. ‘Zelf kan ik goed communiceren met hen, en communicatie is in dit hele verhaal – dat merk je nu al – heel moeilijk voor degenen die de gebarentaal niet machtig zijn.’
Maar het gaat niet alleen om het communicatieprobleem, vermoedt hij. Er speelt nog iets anders. Hij formuleert het voorzichtig: ‘Ik denk dat ik het bij mijn ouders voor het eerst gezien heb, maar dove mensen zijn van nature soms wat achterdochtig. Hoe dat komt? Omdat ze niet kunnen begrijpen wat er gezegd wordt: “Gaat het over mij? Is het positief of niet?” Daarom moet je altijd met open vizier met hen spreken.’
Zelfde taal
Accent verzorgt de schoonmaak bij meer dan honderd bedrijven. Ingo maakt zelf nauwelijks meer schoon, want hij is vooral degene die het werk van zijn collega’s naloopt. Ingo is blij dat hij werkt in een ‘veilige’ werkomgeving waar hij kan communiceren met zijn collega’s, en dat geldt natuurlijk ook voor de collega’s: ze spreken dezelfde taal. Ingo: ‘Er werkt hier sinds kort een dove Oekraïense werknemer. De Oekraïense gebarentaal is net iets anders, maar we kunnen onderling prima communiceren.’ Marcel Voskuilen glimlacht: ‘Ik zeg altijd: onze werknemers worden niet afgeleid door geluid, en hun ogen zijn beter ontwikkeld, ze moeten alles scannen.’
Licht aan en uit
Als Ingo ergens aan het werk is, vraagt hij het personeel van dat bedrijf soms om het licht even aan en uit te doen als ze binnenkomen in de ruimte waar hij aan het werk is, zodat hij niet schrikt als er ineens iemand voor zijn neus staat. Soms waarschuwt Marcel Voskuilen een bedrijf op voorhand: ‘We hebben een dove voorman, hou daar rekening mee.’ Maar bij veel bedrijven komen ze al jarenlang schoonmaken en is iedereen op de hoogte van de dove werknemers en hun dove voorman.
Niet hollen
Als Marcel Voskuilen een schoonmaakklus aanneemt, probeert hij die ruim in te plannen. ‘De concurrentie is groot, maar ik wil graag dat mijn mensen de tijd hebben om goed schoon te maken. Het moet niet zo zijn dat ze naar binnen hollen en weer naar buiten. Ik heb liever dat ze hun jas uitdoen, een kopje koffie pakken en dan lekker gaan schoonmaken. We doen niet mee aan de ratrace.’ Ze krijgen het wel steeds drukker, maar dat is positief, vindt Voskuilen. ‘We willen graag meer dove mensen vinden die bij ons kunnen werken.’
Soms Moeilijk
Wat Marcel Voskuilen soms moeilijk vindt, is dat een gemeente of UWV geen subsidie of steun biedt. ‘Ik heb wel eens een jobcoachtraject aangevraagd bij het UWV – maar ik heb zó vaak met hen in de clinch gelegen! Dan kreeg ik weer een brief: “Is die meneer wel echt doof?” Ja, zeg ik dan, nodig hem vooral uit, dan zie je het zelf! Maar dat gebeurt niet en dan zit ik weer in een soort gevecht waar ik helemaal geen tijd voor heb – en ook geen zin in.’ Wat Voskuilen maar wil zeggen is: in de wereld van het UWV bestaan eenmanszaken, VOF’s en BV’s, maar waarom zijn er geen sociale firma’s? ‘Dat we daar een beetje voordeel van zouden hebben in de vorm van een iets lager belastingtarief, bijvoorbeeld. We doen als social return bedrijf tenslotte ook iets voor de maatschappij. Ik lig hier niet direct wakker van, maar soms knaagt het.’
Dit artikel is eerder verschenen in SW Journaal 1 uit 2024.
